Songs of a Wayfarer

Bozar
Brussel
zo 23.02.25 15:00
Tarief los ticket
€ 48 - 10

Bedřich Smetana, Šárka
Gustav Mahler, Lieder eines fahrenden Gesellen
Dmitry Shostakovich, Symphony No. 5 in D minor, op. 47

 

SHOSTAKOVICH 5 & MAHLER

Mahlers eerste liedcyclus, de Lieder eines fahrenden Gesellen, ontstond tussen 1883 en 1885. In die periode werd de nog jonge componist en dirigent hartstochtelijk verliefd op de sopraan Johanna Richter. Zij zag hem niet staan en uit Mahlers teleurstellingen, frustraties en lijden werd vervolgens de liedcyclus, in de traditie van onder andere Schuberts Winterreise, geboren. De titel Lieder eines fahrenden Gesellen verwijst naar de zogenaamde ‘Wanderjahre’ waarin een gezel om zijn ambacht te leren bij meesters uit naburige steden in de leer moest gaan. Meestal, zo ook bij Mahler die in de jaren 1880 ervaring opdeed als kapelmeester in achtereenvolgens Laibach, Olmütz, Kassel, Praag en Leipzig, ging dat gepaard met (mislukte) liefdesavonturen.

In de woelige jaren van de Grote Zuivering – een grootschalige campagne van vervolgingen in de Sovjet-Unie van 1936 tot 1938 – schreef Sjostakovitsj zijn Vijfde symfonie. De autoriteiten hadden via een recensie net zijn opera Lady Macbeth uit het district Mtsensk weggezet als ‘chaos in de plaats van muziek’ en de première van zijn Vierde symfonie was op het laatste nippertje geannuleerd geweest. Met zijn Vijfde symfonie formuleerde Sjostakovitsj “een creatief antwoord van een Sovjetartiest op gerechtvaardigde kritiek.” Dat resulteerde in een ietwat normale orkestbezetting, en een toegankelijkere, meer tonale compositiestijl. De autoriteiten interpreteerden het werk met zijn indrukwekkende, extatische finale als het verhaal van een Sovjetheld wiens persoonlijkheid door verschillende crisissen werd gevormd om dan in de finale te overwinnen en optimistisch in de toekomst te blikken. Anderen hoorden in de vierdelige symfonie dan weer een verborgen kritiek op het regime. Hoe het ook zij, de Vijfde symfonie was een enorm publiekssucces en Sjostakovitsj werd volledig gerehabiliteerd. Ook vandaag nog blijft deze symfonie, een ideale combinatie van reflectie, humor en grandeur, een van Sjostakovitsj’ meest geliefde werken.

 

Xian Zhang, dirigent
NN, tenor

 

© Simon Pauly